یک پایاننامه دکتری در حوزه شیمی پلیمر، پس از سالها پژوهش و توسعه، امروز به تولید یک کیت ایرانی بندآورنده خون با فناوری نانو انجامیده است که به گفته پژوهشگر دانشگاه علوم پزشکی تهران، قادر است خونریزیهای شدید را در کمتر از یک دقیقه کنترل کند.
به گزارش سیناپرس، خونریزی شدید میتواند در مدت زمان کوتاهی منجر به شوک و مرگ بیمار شود، به همین دلیل کنترل خونریزی یکی از چالشهای اساسی در موارد اورژانس و جراحیها است. «هموستاز» یک فرآیند فیزیولوژیک حیاتی است که از خونریزی جلوگیری کرده و به ترمیم بافت کمک میکند. در شرایطی که این فرآیند به طور طبیعی نتواند خونریزی را متوقف کند، استفاده از مواد «هموستاتیک» یا مواد بندآورنده خون به عنوان ابزار کمکی اهمیت ویژهای پیدا میکند.
مواد هموستاتیک بر اساس مکانیسمهای مختلفی مانند ایجاد مانع فیزیکی، جذب و تغلیظ اجزای خون، تحریک تجمع پلاکت و فعالسازی آبشار انعقادی عمل میکند. در سالهای اخیر، نسل جدیدی از مواد بندآورنده خون توسعه یافتهاند که علاوه بر کنترل خونریزی، خاصیت ضد میکروبی و ترمیم زخم نیز دارند.
در همین راستا، پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران با استفاده از فناوری نانو یک پودر بندآورنده خون ساختهاند که میتواند خونریزی را در کمتر از یک دقیقه متوقف کند. این پودر که در قالب یک کیت بندآورنده خونریزی طراحی شده، تمامی اجزای لازم برای کنترل خونریزی را در اختیار قرار میدهد.
اسماعیل حریریان، عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد ساخت کیت بندآورنده خونریزی گفت: کیت «بندآورنده خونریزی» یا کیت کنترل خونریزی شامل یک پودر ویژه است که میتواند در محدوده زمانی ۱۰ تا ۴۰ ثانیه خونریزیهای شدید شریانی و وریدی را متوقف کند.
وی افزود: در شرایط اضطراری که کنترل خونریزی ممکن نیست و احتمال مرگ بیمار در چند دقیقه وجود دارد، این پودر میتواند به سرعت خونریزی را کنترل کرده و از وقوع مرگ جلوگیری کند.
عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد جزئیات این کیت، توضیح داد: این کیت کامل شامل پودر بندآورنده خون، تورنیکه یا شریانبند، قیچی مخصوص (قیچی لیستر) و سایر اجزای مورد نیاز برای کنترل خونریزی است.
وی افزود: قیچی لیستر، قیچی خاصی است که به گونهای طراحی شده که اجازه نمیدهد تیغهها وارد بافت شود و بدون آسیب به بافتها میتواند در پوست و لباس فرد برشهای لازم را ایجاد کند و برای شرایط اورژانسی کاربرد دارد. همچنین شریانبند طراحیشده دارای ساختاری است که تنش وارده را به صورت یکنواخت توزیع کرده و از آسیب به پوست و بافت سالم بیمار جلوگیری میکند.
حریریان با بیان اینکه بخش اصلی این کیت باند و پدهای زخمبندی است، گفت: باند زخمبندی به صورتی طراحی شده که پودر بندآورنده خون به صورت یکنواخت و با دانسیته خاص در بافت آن توزیع شده است. در صورت استفاده از این باند نیازی به استفاده مجزا از پودر بندآورنده خون وجود ندارد؛ چرا که پودر درون بستر باند وجود دارد. از این باند میتوان برای بستن زخم در نواحی مختلف بدن از جمله دست، پا و شکم استفاده کرد.
وی ادامه داد: همچنین درون این کیت پدهایی وجود دارد که حاوی پودر بندآورنده خون هستند و در داخل حفره زخم فرو میرود و امکان استفاده داخل حفرههای بدن مانند خونریزیهای داخلی شکمی نیز دارند.
سرپرست این گروه تحقیقاتی خاطر نشان کرد: یکی از ویژگیهای این پدها این است که دارای یک نوار باریک باریوم (با خواص رادیواکتیویته) است که در تصویربرداری رادیولوژی میتواند به شناسایی محل خونریزی کمک کند.
حریریان در مورد ترکیبات پودر بندآورنده خون، گفت: این پودر یک ماده واحد نیست، بلکه ترکیبی از پلیمرهای ویژه، مواد معدنی و ترکیبات مختلف است که تمامی آزمایشهای لازم روی آن انجام شده و عملکرد مطلوبی داشته است.
پژوهشگر مرکز تحقیقات زیست مواد دارویی دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان اینکه این محصول مشابه خارجی دارد، گفت: نمونه آمریکایی این محصول بیشتر در حوزه نظامی استفاده میشود، اما نمونه داخلی طراحیشده از نظر عملکردی قابل رقابت با آن است و در حال حاضر در کشور این محصول در مراکزی که نیازمند آن هستند، توزیع شده و مورد استفاده قرار میگیرد.
عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به تاییدیهها و مجوزهای پودر بندآورنده خون «بندآ» گفت: تستهای این محصول در دانشگاه هایدلبرگ آلمان انجام شده و قطع خونریزی در ۱۰ ثانیه در آزمایشگاه آن دانشگاه مورد تایید قرار گرفته است. این شرکت تمامی مجوزهای لازم از جمله مجوزهای وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو، استانداردهای ISO و سایر گواهیهای مرتبط را دریافت کرده و در حال حاضر به مرحله تجاریسازی رسیده است.
وی در مورد ثبت اختراع این محصول، گفت: قصدی برای ثبت اختراع بینالمللی این محصول نداریم، چرا که این محصول ترکیبات خاصی دارد و تنها برای کشور خودمان ساخته شده، بنابراین دلیلی برای افشای بینالمللی آن وجود ندارد.
به گفته حریریان؛ این پروژه در قالب پایاننامه دکتری یکی از دانشجویان حوزه شیمی پلیمر (دکتر رضا بافکاری) انجام شده و به مرحله توسعه و تولید رسیده است. این محصول توسط شرکتی تولید میشود که در دل مرکز تحقیقات دانشگاه علوم پزشکی تهران شکل گرفته است.
به نقل از ایسنا، وی در پاسخ به پرسشی درباره هزینه تولید اظهار کرد: هزینههای اولیه توسط دانشگاه و در قالب طرحهای تحقیقاتی تأمین شده و تجهیزات مورد نیاز نیز از طریق دانشگاه فراهم شده است و برای تیم تحقیقاتی هزینه مستقلی تحمیل نشده است. اگرچه در ابتدا برنامهریزی برای تولید در داخل دانشگاه وجود داشت، اما در آن زمان به دلیل الزامات مربوط به افشای جزئیات علمی و فنی، مسیر تجاریسازی از طریق شرکت دانشبنیان دنبال شد.
نتیجه این توسعه همین محصول است که در حال حاضر به صورت گسترده مورد استفاده قرار میگیرد و منشأ اصلی آن دانشگاه علوم پزشکی تهران بوده است.
